Από τότε που ο άνθρωπος άρχισε να χρησιµοποιεί πλωτό µέσω για να ψαρέψει, ένα ήταν το όνειρό του: να µπορέσει µε κάποιο τρόπο να δει τον πυθµένα και τα ψάρια που ζούσαν ή κινούνταν βαθύτερα από όσο του επέτρεπε η όρασή του.
Η εκπλήρωση αυτού του ονείρου έγινε πραγµατικότητα µέσα από την εξέλιξη της τεχνολογίας, η οποία εδώ και 60 χρόνια έχει καταφέρει να εκµεταλλευτεί το φυσικό φαινόµενο της αντανάκλασης του ήχου, δηµιουργώντας και εξελίσσοντας τις ηλεκτρονικές συσκευές γνωστές ως «βυθόµετρα», τα οποία µας παρέχουν πληροφορίες για το βυθό που ανιχνεύουµε. Οι πληροφορίες των βυθοµέτρων είναι εξαιρετικά λεπτοµερείς και αξιοποιώντας τις ο χειριστής µπορεί να µεγαλώσει τις ψαριές του και συνάµα να κάνει οικονοµία σε χρόνο και χρήµα.
Όµως, η µεγάλη ανατροπή στην ανάγνωση µιας εικόνας βυθοµέτρου ήρθε τα τελευταία χρόνια, µε την ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας, αφού η απόδοση των πληροφοριών ανίχνευσης αποδίδεται πια σε µια οθόνη υψηλής ανάλυσης.
Παλαιοτέρα, όταν δεν υπήρχε ακόµα αυτή η δυνατότητα, τα -ακριβότερα- µηχανήµατα επαγγελµατικών προδιαγραφών, µπορούσαν να αποδώσουν µόνο το ανάγλυφο του πυθµένα και τις µεγάλες συγκεντρώσεις ψαριών, αλλά ακόµα και αυτό φάνταζε επαναστατικό, το να βλέπεις δηλαδή µερικές δεκάδες µέτρα κάτω από τα πόδια σου τη µορφολογία του πυθµένα.
Τα σηµερινά βυθόµετρα τελευταίας τεχνολογίας, διαφέρουν πολύ από τους προγόνους τους, µιας και διαθέτουν λογισµικό (software) το οποίο επεξεργάζεται το επιστρεφόµενο σήµα ταχύτατα, και φιλτράροντάς το µας δίνουν στην οθόνη ακόµα και την τελευταία λεπτοµέρεια. Όµως, όλα τα παραπάνω είναι πρακτικά άχρηστα αν η επιλογή του αισθητήρα και εγκατάσταση του δεν είναι µελετηµένες.
Πρέπει να δώσουµε πραγµατικά µεγάλη προσοχή στην επιλογή του αισθητήρα, ώστε τελικά να συµφωνεί µε τις υποδείξεις του κατασκευαστή. Βλέπετε, αυτός θα µετατρέψει το ηλεκτρικό παλµό σε ηχητικό σήµα, θα το εκπέµψει αλλά και θα το συλλέξει, για να το ξαναµετατρέψει τελικά από ηχητικό σήµα σε ηλεκτρικό παλµό. Άρα καθώς πρόκειται ουσιαστικά για την «κεραία» του βυθοµέτρου µας, και επειδή κατά πρώτον το σήµα είναι κατευθυνόµενο (µοίρες γωνίας σήµατος) και κατά δεύτερον η τοποθέτηση δε γίνεται σε ένα σταθερό αντικείµενο, όπως πχ. είναι το σπίτι µας, αλλά σε ένα σκάφος το οποίο κινείται πάνω στη θάλασσα, η σωστή ή εσφαλµένη τοποθέτησή του, έχει άµεσο, ανάλογο αποτέλεσµα στην ένδειξη της οθόνη µας .
Μια άλλη βασική παράµετρος η οποία θα συµβάλλει στην επιτυχία, δηλαδή στην αναγνώριση πυθµένα και ψαριών, είναι η ρύθµιση του µηχανήµατος, η οποία πρέπει να γίνεται από ειδικευµένο τεχνικό. Αυτός θα µας µάθει και το βασικό χειρισµό της συσκευής. Το βυθόµετρο έρχεται στα χέρια µας µε κάποιο βασικό πακέτο ρυθµίσεων, το οποίο εµείς πρέπει να το φέρουµε στα µέτρα µας. Οι ρυθµίσεις ενός βυθοµέτρου δεν είναι µόνιµες και τυποποιηµένες, αλλά διαφέρουν από τεχνική σε τεχνική ψαρέµατος, από βάθος σε βάθος κτλ.
Έτσι, την παραµετροποίηση ενός βυθοµέτρου τη χωρίζω σε τρία µέρη
1. Τις ρυθµίσεις στο γεωγραφικό χώρο που ψαρεύουµε, π.χ. αλλιώς συµπεριφέρεται ένα βυθόµετρο στη θάλασσα, αλλιώς σε γλυκό νερό, αλλιώς σε παγωµένο και αλλιώς στο ζεστό.
2. Τη ρύθµιση της συσκευής βάση του τι θέλουµε να ανιχνεύσουµε, π.χ. θέλουµε πυθµένα ή ψάρια, και αν θέλουµε ψάρια µας ενδιαφέρουν τα µικρά ή τα µεγάλα, στα βαθιά η στα ρηχά;
3. Την «εξατοµίκευση» του µηχανήµατος, δηλαδή την προσαρµογή του στο χαρακτήρα µας, αφού άλλος µπορεί να θέλει άσπρο background και όχι µπλε, ή ακόµα το βυθόµετρο να του χρωµατίζει τους στόχους µε συγκεκριµένη παλέτα χρωµάτων, την οποία αντιλαµβάνεται καλύτερα κ.λπ.
Τέλος, αφού ο χειριστής έχει τοποθετήσει το σωστό αισθητήρα, στην κατάλληλη θέση, µε το βέλτιστο τρόπο, και έχει ρυθµίσει το βυθόµετρο βάση των παραπάνω και όσων περιγράφονται στα εγχειρίδια της συσκευής από τον κατασκευαστή, πρέπει να µάθει να διαβάζει τις απεικονίσεις της οθόνης του.
Όπως προανέφερα, τα σηµερινά βυθόµετρα έχουν τη δυνατότητα να µας παρέχουν λεπτοµερείς πληροφορίες κατά την ανίχνευση ενός πυθµένα, όπως και το τι συµβαίνει στο θαλάσσιο χώρο που κινούµαστε, σε πραγµατικό χρόνο (A-scope). Ένα παράδειγµα για το πλήθος των πληροφοριών που µπορούµε να συλλέξουµε από ένα βυθόµετρο τελευταίας τεχνολογίας, είναι η παρακάτω εικόνα η προέρχεται από τον καλό µου φίλο Γιώργο Ζωρµπόνη, από την όµορφη Σύρο.
Αρχικά διακρίνουµε το χρήστη να έχει επιλέξει -πολύ σοφά- µεγέθυνση εικόνας, δηλαδή το βυθόµετρο µας µεγεθύνει στα αριστερά ότι απεικονίζεται δεξιά, και αυτή η λειτουργία θα µας επιτρέψει να δούµε ξεκάθαρα και µικρότερους στόχους. Είµαστε λοιπόν στα 49.6 µέτρα από τον πυθµένα και η ταχύτητα µας βρίσκεται στα 0,09 knots.
Oι σκούροι στόχοι που φαίνονται µε πορτοκαλί χρώµα από την επιφάνεια µέχρι τα 15 µέτρα περίπου, είναι παράσιτα και έχουν να κάνουν µε την άνωση που ασκεί το θαλασσινό νερό σε διάφορα αιωρούµενα σωµατίδια, φυσαλίδες κτλ.
Πιο κάτω ο αναγνώστης θα διακρίνει τρεις-τέσσερις γραµµές, που φτάνουν από την µια άκρη της µη µεγενθυµένης εικόνας µέχρι την άλλη (Β). Αυτοί οι στόχοι είναι µια αρµατωσιά µολύβι φύλακα, η οποία δεν ακολουθεί κάποια µέτρα πίσω από το σκάφος αφού ο φίλος Γιώργος µόλις την έχει ρίξει στο νερό, και λόγω της χαµηλής ταχύτητας είναι µέσα στο κώνο σήµατος. Αυτή είναι και η αιτία για την οποία εµφανίζεται µε τέτοια ευκρίνεια στη οθόνη.
Αρχίζοντας από πάνω, αναγνωρίζουµε τον κόµπο (στην πραγµατικότητα είναι ο στροβιλισµός που κάνει ο κόµπος µέσα σε ρεύµα νερού) µεταξύ νήµατος και νάιλον, δεύτερο βλέπουµε το στριφτάρι, το µολύβι, και τελευταίο το καλαµάρι που µετά από λίγο χάνεται, καθώς το µικρό του βάρος βγαίνει έξω από το κώνο του σήµατος, µε τη έστω και µικρή ταχύτητα του σκάφους. Μια επίσης µεγάλη ευκολία για το χειριστή του βυθοµέτρου, είναι να ξέρει ανά πάσα στιγµή το χρόνο που έχει περάσει από τον εντοπισµό κάθε αντικειµένου στην οθόνη.
Σε αυτό τον κατατοπίζουν µε ακρίβεια οι άσπρες και κόκκινες παύλες στο πάνω µέρος της οθόνης (Γ). Κάθε παύλα αντιπροσωπεύει 30 δευτερόλεπτα, άρα δυο παύλες µαζί ισοδυναµούν µε χρόνο ενός λεπτού.
Στα δεξιά της εικόνας, η οθόνη A-scope (∆) µας δίνει την πληροφορία του τι συµβαίνει σε πραγµατικό χρόνο κάτω από το σκάφος µας, και εκεί επίσης θα εντοπίσετε τους στόχους που προανέφερα και ανήκουν στην αρµατωσιά µας, αλλά και ένα καινούργιο στόχο στο κάτω µέρος που ανήκει σε ψάρι.
Για την ακρίβεια, στην εικόνα υπάρχει ένα µεγάλο κοπάδι µαγιάτικα, το οποίο κινείται ακριβώς κάτω από το δόλωµα χωρίς να το πειράζει. Ο εντοπισµός του κοπαδιού από το χειριστή σε αυτό το βάθος, είναι και ο λόγος που δεν άφησε το µολύβι να πατώσει, µε αποτέλεσµα αυτήν την εικόνα. Στη µεγενθυµένη εικόνα (Α) διακρίνεται καθαρά η κίνηση του κοπαδιού.
Τέλος, στο πυθµένα µπορούµε να διακρίνουµε και άλλους στόχους (Ζ), που αυτήν την φορά ανήκουν σε συναγρίδες . Για να µπορέσει ένας χειριστής να διαβάσει το βυθόµετρό του όπως παραπάνω, δε χρειάζονται ούτε µαγικές ικανότητες, ούτε master στα βυθόµετρα.
Χρειάζεται όµως υποµονή και όρεξη για µάθηση, και θα ήθελα σε αυτό το σηµείο να ευχαριστήσω τους συντελεστές του περιοδικού Boat & Fishing in Greece, που µας προσφέρουν τη δυνατότητα να υπάρχει αυτή η στήλη και µέσα από αυτήν να επικοινωνούµε κάθε µήνα.
Μια στήλη όπου ο φίλος Έλληνας ψαράς µπορεί να αντλεί πληροφορίες για την εκµάθηση λειτουργιών και το σωστό χειρισµό του βυθοµέτρου του.